ویکی‌پدیا دانشنامه‌ای مبتنی بر وب و با محتویات آزاد است که با همکاری افراد داوطلب نوشته می‌شود. این دانشنامه حدوداً متشکل از ۲۲۹ زبان مستقل دنیا است که حدود ۱۵۲ تای آنها فعال هستند و توسط بنیاد غیر انتفاعی ویکی‌مدیا پشتیبانی می‌شوند. مداخل آن طبق مدخل‌های سالنامه‌ها، فرهنگهای جغرافیایی و رخدادهای روز هستند. هدف آن آفرینش و انتشار جهانی یک دانشنامهٔ آزاد به تمامی زبانهای زنده دنیاست. ویکی‌پدیا با روزانه ۶۰ میلیون کلیک (روی پیوندهایش) جزو پرمخاطب‌ترین سایت‌های مرجع دنیا به حساب می‌آید.

ویکی‌پدیا اکنون یکی از ۲۰ وب‌گاه برتر جهان از لحاظ شمار بازدیدکننگان است [۱] و تا میانهٔ سال ۲۰۰۶ تقریباً دارای ۴٬۶۰۰٬۰۰۰ مقاله‌است که بیش از ۱٬۲۵۵٬۰۶۱ عدد از آنها به زبان انگلیسی، بیش از ۴۳۰٬۰۴۸ عدد به زبان آلمانی، بیش از ۳۲۸٬۴۰۴ عدد به زبان فرانسوی و بیش از ۲۵۰٬۸۸۸ به زبان لهستانی تعلق دارند. تعداد کاربران ثبت‌نام شده نیز تقریباً معادل ۳٬۰۹۴٬۰۱۱ نفر است. این دانشنامه در تاریخ ۲۵ دی ۱۳۷۹ به صورت مکملی برای دانشنامهٔ تخصصی نوپدیا نوشته شد. این دانشنامه با رشد روزافزون خود توانست بذر چندین پروژهٔ خواهر دیگری همچون ویکی‌واژه، ویکی‌نسک، ویکی‌گفتاورد و ویکی‌گزارش را بپاشد. ويكي پديا طوري طراحي شده كه هر كسي مي تواند به يكي از نويسندگان مطالب اين دايرة المعارف تبديل شود و مقاله جديدي درباره يك موضوع جديد به اين دايرة المعارف اضافه كند. يا اين كه مطالب موجود را ويرايش و چيزهاي نادرست آن را تصحيح كند و يا موارد تازه اي را به اطلاعات موجود اضافه كند.

از تعداد ۲۲۹ ویرایش زبانی ویکی‌پدیا، تعداد ۱۵۲ تای آنها فعال هستند. ۱۰ ویکی‌پدیایی که بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ مقاله دارند عبارت‌اند از: انگلیسی، آلمانی، فرانسوی، لهستانی، ژاپنی، هلندی، ایتالیایی، سوئدی، پرتغالی، اسپانیایی. نسخه زبان آلمانی ویکی‌پدیا به‌وسیله دیسک‌های فشرده توزیع شده و نسخه‌های دیگر آن روی سایت‌های دیگر به صورت Fork یا mirror قرار داده شده‌اند.

نسخه هاي مختلف ويكي پديا به زبان هاي مختلف از جمله فارسي وجود دارد. البته فعلاً صفحات فارسي اين دايرة‌ المعارف چندان كامل نيست.

نسخه انگليسي ويكي پديا تا اين زمان كامل ترين و بزرگ ترين بخش اين دايرة‌ المعارف است. دايرة‌ المعارفي كه لحظه به لحظه به روز مي شود و آخرين اتفاقات و تغييرات در دنيا، به مقاله هاي اين دايرة المعارف هم وارد مي شود. ضمن اين كه مقاله هاي موجود در ويكي پديا پر از لينك هاي مفید است كه  كار آدم را راه مي اندازد. خلاصه هر وقت درباره موضوع خاصي چيز زيادي نمي دانستيد، ويكي پديا حسابي مي تواند بهتان كمك كند. براي سر در آوردن از بقيه امكانات مفيد ويكي پديا بهتر است خودتان به اين سايت سري بزنيد.

آدرس اینترنتی وب سایت دایره المعارف آنلاین اینترنتی ويكي پديا wikipedia  

http://www.wikipedia.org

گفتگو با مؤسس اين سايت را بخوانيد

اين ويكي پديا اصلاً از كجا پيدايش شد؟

۲ سال قبل از اين كه ويكي پديا را راه بيندازم، طرح ديگري به نام Nupedia را شروع كرده بودم. ايده اين طرح، همان ايده اصلي ويكي پديا بود يعني يك دايرة‌ المعارف رايگان كه كاربران داوطلب آن را مي نوشتند. متأسفانه ما براي اين طرح از نرم افزار Wilki استفاده نمي كرديم و مدل مان بالا و پايين زياد داشت و سرانجام هم موفق نشديم. چون هم مديريت آن سخت بود و هم اين كه سر و كله زدن با آن براي كاربران داوطلب چندان مفرح نبود. ولي بعد از اين كه نرم افزار ويرايش Wiki را پيدا و استفاده از آن را شروع كرديم، به يك موفقيت درست و حسابي رسيديم.

چطوري با نرم افزار Wiki آشنا شدي؟

يكي از كارمندان مان با اين نرم افزار كار مي كرد، آن را به من نشان داد او مي دانست كه ما مشكلات زيادي در طرح Nupedia داريم و اين كه كاربران داوطلب براي نوشتن و ويرايش مطالب كلي دردسر دارند و كلي بايد توي زحمت بيفتند. او پيشنهاد كرد ما از روش نرم افزار Wiki براي اين كار استفاده كنيم.

حالا كه ويكي پديا هر روز بيشتر دارد معروف مي شود، فكر مي كني محدوديت هاي كليدي اين طرح چيست؟

چند تا چيز هست كه دارد تو دنياي Wiki اتفاق مي افتد. اول اين كه مردم دنبال اين هستند كه ويرايش Wiki راحت تر باشد. بخشي از فلسفه طراحي ويكي پديا اين است كه ويرايش بايد ساده تر باشد. در حالي كه الان ويرايش به آن سادگي كه بايد باشد، نيست. براي همين ما شروع به آزمايش سرويس هايي مثل Wikiwig از Socialtext كرده ايم. همچنين مردم دوست دارند به اطلاعات به صورت سازمان يافته تر و كاربردي تر دسترسي پيدا كنند، نه به صورت يك متن از پيش شكل گرفته ساده.

فكر مي كني با راحت تر شدن استفاده از ويكي پديا، تقاضاي مردم هم براي استفاده از آن بيشتر شود؟

بله، مردم خيلي واضح به اين قضيه علاقه دارند، اين را از تعداد زياد صفحات ويكي پديا كه هر روز باز مي شود، مي توانيد متوجه شويد.

(جيمي ولز)

شما يك گروه پروپيمان از فرستندگان مطلب براي ويكي پديا داريد، چه جوري مي خواهيد اين گروه را بزرگ تر كنيد؟

الان اين قضيه چندان معلوم نيست. البته اين براي ويكي پديا واقعاً‌ مهم است كه ما همه جور آدم هاي باهوش را درگير ويكي پديا كنيم، نه فقط آدم هاي باهوشي كه مي دانند چطوري صفحات ويكي پديا را ويرايش كنند. بهبود فهرست آدم هاي ما در حوزه هايي مثل هنرهاي زيبا، علوم و ... خيلي مهم است. فكر مي كنم اين، يكي از راههاي رشد اين گروه باشد. البته يك نگراني وجود دارد كه ساده تر شدن ويرايش سايت، باعث آمدن آدم هاي نامناسب و فاقد صلاحيت به ويكي پديا شود. البته اين قضيه شخصاً باعث نگراني من نيست.

يكي از ويژگي هاي معروف ويكي پديا، همين اعضاي اصلي پايه آن است كه مثلاً‌ اگر كسي در صفحات خرابكاري كند، در مدت چند دقيقه آن را درست مي كنند. چي شد كه اين آدم ها اينجا گرد هم آمدند و اين نوع اجتماع شكل گرفت؟

اين ويژگي بيشتر به خاطر ساختار گروهي و اجتماعي است كه در خود سايت وجود دارد در اين سايت به آدم ها اعتماد مي شود و آنها مي توانند خودشان در كارهاي سايت درگير شوند. نوشتن تفريحي براي يك دايرة المعارف، يك سرگرمي لذت بخش است. در Nupedia ما گروه بزرگي از اشخاص بااستعداد را گرد هم آورديم كه نرم افزار بدمان به راحتي آنها را نااميد كرد. وقتي كار با نرم افزار Wiki را شروع كرديم اين گروه پروپيمان، كمك فوق العاده اي براي ما بودند. ما با اين نرم افزار واقعاً توان و قدرت اين آدم هاي داوطلب را آزاد كرديم.

استراتژي هاي شما براي مطمئن شدن از درستي مطالب موجود در مقاله ها و كنترل كيفيت مقاله ها چيست؟

ببينيد، الان يك بحث هميشگي در حال پيشرفتي در داخل اجتماع ويكي پديا وجود دارد كه به هر جنبه يك محتوا نگاه مي كنند تا كشف كنند ما چگونه مي توانيم اين كار را بهتر انجام دهيم. ما هميشه به دنبال شناسايي موضوعات مرتبط با كنترل كيفيت هستيم. اين شامل توليد بهتر همه مطالب و كاربردي تر كردن آنها براي مخاطب هم هست. ما الان دنبال اضافه كردن اين قابليت هستيم كه مقاله هايي را كه به اندازه كافي خوب و قابل اطمينان هستند با علامتي از بقيه مشخص كنيم. اين علامت به اين معني است كه مطالب اين مقاله اين قدر خوب و مورد اطمينان است كه بشود با خيال راحت از آن استفاده كرد. هدف ما ساخت يك دايرة المعارف با كيفيت بالاست. البته راه حلي كه براي انجام اين كار انتخاب كرده ايم، روش ديوانه وار صفحات باز است كه هر كسي مي تواند در آنها دست ببرد.

فكر مي كني اين حرف درست است كه چون ويكي پديا خيلي ديناميك تر از بقيه دايرة‌ المعارف هاي موجود است، در خيلي از زمينه ها مي تواند صحت آن هم بيشتر باشد؟

اين كاملاً درست است. چند مثال خوب براي اين قضيه وجود دارد. مثلاً رسوايي كوچكي كه در آلمان اتفاق افتاد يكي از سؤال هاي نسخه آلماني مسابقه «چه كسي مي خواهد ميليونر شود؟» اشتباه بود. علت هم اين بود كه منبع پاسخ اين برنامه نسخه آلماني دايرة‌ المعارف بريتانيكا بود كه اشتباه داشت. پاسخ اين سؤال در ويكي پديا هم اشتباه بود ولي فرق ما با بريتانيكا اين است كه اين اشتباه را فوراً مي توانيم تصحيح كنيم.

مديريت سايت ويكي پديا چطوري است؟ چه كسي درباره اضافه شدن ويژگي ها و امكانات جديد تصميم مي گيرد؟

سايت روز به روز توسط كاربران داوطلب ما مديريت مي شود. تقريباً‌ همه تغييرات سايت از مسير اين داوطلبان انجام مي شود.

جذاب ترين مقاله اي كه توي سايت ديده اي، كدام است؟ ، ترافيك كدام نوع مقاله ها از بقيه بيشتر است؟

مقاله هاي مربوط به وقايع روز و در حال جريان بيشترين ترافيك را به خود اختصاص مي دهند. يعني اگر اتفاق بزرگي در رسانه هاي عمومي رخ بدهد، اين قضيه خودش را در سايت ما هم نشان مي دهد. كلاً موضوعات مرتبط با بزرگسالان هميشه رتبه هاي اول را به خود اختصاص مي دهند.

پس اين علاقه عمومي به وقايع روز شما را به سمت راه اندازي سايت Wikinews سوق داد؟

ديدن اين علاقه سطح بالا، اصلي ترين چيزي بود كه فكر شروع Wikinews را به ما الهام كرد وقتي اين قضيه را ديديم، احساس كرديم كه سرزمين مان را بايد به اين حوزه جديد گسترش دهيم.

اين قضيه شبيه همان اتفاق هايي است كه زمينه ساز ايجاد شعبه هاي ويكي پديا مثل Wikiquotes و Wikibooks شد؟

راه اندازي اينها كمي فرق دارد مثلاً Wikiquotes به خاطر اين راه اندازي شد كه ما متوجه شديم كه مردم نقل قول (quotes) هاي خيلي زيادي را در داخل مقاله ها قرار مي دهند. اتفاق هاي مشابه، اين حس را در ما به وجود آورد كه اين چيزها را در سايت هاي مجزا، از هم جدا كنيم. نوعاً، يك فشار گروهي داخل اجتماع ويكي پديا بود كه ما را به سوي راه اندازي يك چيز جديد سوق داده است؟

اين كوشش هاي تو براي اين سايت، آيا برايت فايده مالي هم داشته است؟

من خيلي ساده فقط يك داوطلب هستم؛ مثل هر كس ديگري كه در اين سايت فعاليت مي كند.

آدرس اینترنتی ویکی پدیا به زبان انگلیسی

http://www.wikipedia.org